( 4 * ) - تلخيص از اختيارات 82 ( 5 * ) - تحفه 62 مخزن 173 Code - 1276 سنا مكى Cassia acutifolia Delile گياهى است بوته مانند با شاخه‌هاى نازك و برگ بيضوى شكل از خانواده Leguminosae كه بومى مصر عليا ، نوبه سودان به‌ويژه خرطوم و شبه‌جزيره عربى مىباشد . برگ‌ها از 4 تا 8 زوج برگچه متقابل ، نوك كند تشكيل شده و سطح روى برگچه‌ها مايل به رنگ زرد و سطح زير به رنگ سبز روشن مىباشد . گل نسبتا درشت ، زردرنگ و ميوه تقريبا كليوى شكل مىباشد . قسمت مورد مصرف برگچه‌ها مىباشند كه آنها را سنا مكى ، سنا مكى الاسكندرانى ، سنا حجازى ، سنا اسكندرانى ، سنا الخرطوم ، سنى الحرمى و سنا اسكندريه مىنامند . تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى : از سه نوع برگچه‌هاى سنا كه در طب سنتى مصرف داشته‌اند برگچه‌هاى اين نوع به‌ويژه در عربستان بيشتر مصرف مىشده است و از حضرت محمد ( ص ) منقول است كه ايشان فرموده‌اند سنا در لك و پيس ، برص ، جذام ، جنون ، فالج و لقوه موثر است . مصرف آن در ايران تا قرن سوم هجرى زياد مرسوم نبوده است . و اروپائيان در قرن يازدهم ميلادى از طريق پزشكان مسلمان ، با آن آشنا شده‌اند . هروى در قرن سوم هجرى مىنويسد سنا مكى گرم و خشك است ، خاصيت مسهلى دارد خارش و قوه باه 1 * را كم مىكند 2 * . سنا در اعماق بدن نفوذ مىنمايد بنابراين مىتواند با خارج نمودن خلطهاى صفراوى ، سوداوى و بلغمى در نقرس ، سياتيك و درد مفاصل سودمند باشد و بولس گويد كه آن در وسواس سوداوى ، ترك‌خوردگى دست ، ريزش مو ، طاسى ، خشكى و فلسى شدن پوست ، سردرد مزمن ، بثورات جلدى ، خارش و صرع سودمند باشد 3 * . اگر آن را با [ 4 برابر وزنش ] 4 * روغن زيتون استخراج شده از زيتون نارس به‌جوشانند [ تا حجم آن به نصف برسد ] جهت درد پشت ، ورك Coxalgia [ درد كمر و بواسير ] سودمند مىباشد و كوبيده آن با حنا موى سر را سياه مىكند 5 * اگر آن را با سركه تا آن حد حرارت دهند كه به قوام برسد ضماد كردن آن در خارش ، گال ، لك‌وپيس ، لكه‌هاى سياه صورت ، زخمهاى مزمن موثر بوده و مانع ريختن موى سر مىشود و چنانچه مدت سه روز تا يك هفته روزى 5 گرم از گرد آن را با عسل بخورند در درد مفاصل و انگل‌هاى روده موثر است و اگر 20 گرم آن را با 10 گرم گل سرخ در شير تازه دوشيده از گاو جوشانده و با شكر بنوشند جهت رفع اخلاط فاسده و مواد سوداويه بهترين مسهل است . چون مصرف آن ايجاد غم و غصه ، قولنج و تهوع مىنمايد براى جلوگيرى از زيان ، آن را با روغن بادام ، گل سرخ ، هليله زرد ، انيسون ، بنفشه ، تمر ، آلو ، قرنفل و آب ميوه‌ها مصرف مىنمايند . زيان آب دم‌كرده آن كمتر از پودر برگ مىباشد .